AP27510879 Кекіренің жойылып бара жатқан түрлерін зерттеу және биотехнология әдістерімен сақтау

Жобаның мақсаты –

1-мақсат – жалын-иондаушы детекторы бар газ хроматографиясы (GС/FID) және масс-спектрометрия (GC/MS) әдістерімен аз зерттелген кекіре түрлерін фитохимиялық зерттеу;

2-мақсат – жойылып кету қаупі бар кекіре түрлерін, оның ішінде сирек кездесетін және эндем түрлерін биотехнология әдістерімен сақтау (тіндерді өсіру әдісі, криосақтау).

Жобаның міндеттері:

1. Кекіренің сирек және эндем түрлерінің популяцияларын іздеу;

2. In vitro культурасына енгізу және өсімдік бөліктеріне фитохимиялық зерттеулер жүргізу үшін өсімдік материалын жинау;

3. Жалынды ионизациялау детекторымен (GC/FID) және масс-спектрометриялы (GC/MS) газды хроматографияны әдісімен, өсімдік бөліктерінің сандық және сапалық құрамын талдау (кемінде 2 Oxytropis түрі;

4. Асептикалық өсімдіктердің коллекциясын жасау үшін in vitro культурасына енгізілген түрлерді жаппай микроклондық көбейту (кемінде 3 Oxytropis түрі);

5. Асептикалық өсімдіктердің in vitro коллекциясын жасау (кемінде 3 Oxytropis түрі);

6. Тұқымдардың +4°С, -20°С температурада сақталатын коллекциясын, сондай-ақ -196°С температурада сұйық азоттағы криогендік коллекциясын құру (кемінде 3 Oxytropis түрі).

 
Жобаның идеясы
Жобаның идеясы — Қазақстанның аз зерттелген оңтүстік остролодочник түрлерін кешенді зерттеу мақсатында өсімдік биотехнологиясының заманауи әдістерін, атап айтқанда ұлпа дақылы мен криоконсервацияны, сондай-ақ газ хроматографиясы әдістерін (GC/FID, GC/MS) қолдану.
Жобаны іске асыру фитохимия саласындағы және Қазақстанның остролодочник түрлерін сақтау бойынша маңызды ақпарат ұсына отырып, білімдегі бар олқылықтарды толтыруға мүмкіндік береді. Бұл, өз кезегінде, өсімдік ресурстарын тиімдірек басқаруға ықпал етеді. Алынған материалдар мен деректер остролодочниктердің генотиптеуіне және биологиялық белсенділігін зерттеуге байланысты одан әрі зерттеулердің негізіне айналады.
Осылайша, жоба биоәртүрлілікті сақтаудың жаһандық үрдісіне сай келеді және Қазақстан үшін де, зерттелетін объектілер үшін де жаңалығымен, өзектілігімен және маңыздылығымен ерекшеленеді.
 
Күтілетін нәтижелер
Алғаш рет:
1.                 Өсімдік бөліктерінің сандық және сапалық құрамына жалынды-иондау детекторы бар газ хроматографиясы (GC/FID) және масс-спектрометрия (GC/MS) әдістері арқылы талдау жүргізіледі (Oxytropis-тің кемінде 2 түрі).
2.                 In vitro культурасына енгізіледі және асептикалық өсімдіктер коллекциясын жасау мақсатында микроклонды көбейту әдісімен жаппай көбейтіледі (Oxytropis-тің кемінде 3 түрі).
3.                 Қазақстандық кекіре түрлерінің in vitro асептикалық өсімдіктер коллекциясы жасалады (Oxytropis-тің кемінде 3 түрі).
4.                 +4°С, -20°С температураларда тұқым коллекциясы, сондай-ақ -196°С температурада сұйық азоттағы тұқымдардың криогендік коллекциясы жасалады (Oxytropis-тің кемінде 3 түрі).
Кекіренің компоненттік құрамы туралы алынған мәліметтер кең спектрлі жаңа дәрілік заттар жасау үшін пайдаланылуы мүмкін. Жасалған коллекциялар (тұқым коллекциясы, криоколлекция, in vitro асептикалық өсімдіктер коллекциясы) Oxytropis-тің сирек кездесетін және эндем түрлерінің популяцияларын қалпына келтіру үшін материал ретінде қолданылады. Сондай-ақ бұл өсімдік материалы отандық және шетелдік ғылыми-зерттеу ұйымдары арасында генетикалық материал алмасу үшін пайдаланылуы мүмкін, мысалы, олардың далалық және in vitro коллекцияларын, сондай-ақ тұқым банктерін толықтыру мақсатында.
Дайындалып жарияланады:
·                     жобаның ғылыми бағыты бойынша SCIE-де индекстелетін және Web of Science базасындағы импакт-фактор бойынша 1-2-3 квартильге кіретін және (немесе) Scopus базасындағы CiteScore бойынша перцентилі кемінде 50 болатын рецензияланған ғылыми басылымдарда кемінде 2 мақала және (немесе) шолу; ҒЖБСҚК-нің 1 және 2 тізімдерінен ұсынылған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымда кемінде 2 мақала немесе шолу;
·                     не болмаса SCIE-де индекстелетін және Web of Science базасындағы импакт-фактор бойынша 1 квартильге кіретін және (немесе) Scopus базасындағы CiteScore бойынша перцентилі кемінде 80 болатын рецензияланған ғылыми басылымда кемінде 1 мақала немесе шолу; ҒЖБСҚК-нің 1 және 2 тізімдерінен ұсынылған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымда кемінде 1 мақала немесе шолу.